Zelf biologische compost maken

Wat mag op de composthoop?

Een goede composthoop bestaat uit een gevarieerde combinatie van vochtig en droog materiaal. Wissel zachte, vochtige resten daarom af met droger en steviger materiaal.

Geschikt voor de composthoop zijn onder andere:

• ongekookte groente- en fruitresten;
• oogstresten en gezonde plantenresten;
• bladeren;
• grasmaaisel in dunne lagen;
• fijn snoeiafval;
• kleine takjes en houtsnippers;
• fijngemaakte eierschalen;
• koffiedik en losse theebladeren;
• biologische citrusschillen, bij voorkeur in kleine stukken.

Let bij onkruid en grasmaaisel op aanwezige zaden. Wanneer de composthoop niet warm genoeg wordt, kunnen deze zaden blijven kiemen en later via de compost in je tuin terechtkomen.
 

Waarom bij voorkeur biologische citrusschillen?

De schil van niet-biologische citrusvruchten kan resten van gewasbeschermingsmiddelen of middelen voor nabehandeling bevatten. Wil je de aanwezigheid van zulke resten in je compost zo veel mogelijk beperken, gebruik dan bij voorkeur schillen van biologische citrusvruchten.

Snijd citrusschillen in kleine stukken en verdeel ze goed door de composthoop. Ze zijn vrij stevig en verteren daardoor langzamer dan veel andere fruitresten. Biologisch fruit wordt onder andere geteeld zonder chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen, al kunnen ook biologische producten kleine resten uit de omgeving bevatten.
 

Wat mag niet op de composthoop?

Niet al het afval is geschikt om thuis te composteren. Gooi de volgende materialen daarom niet op de composthoop:

• gekookte etensresten;
• vlees, vis, botten en zuivelproducten;
• olie en vet;
• plastic, glas, blik en stenen;
• kattenbakvulling en uitwerpselen van huisdieren;
• planten die zijn aangetast door ziekten of hardnekkige plagen;
• koolstronken die zijn aangetast door knolvoet;
• grote hoeveelheden onkruid met rijpe zaden;
• composteerbaar of biologisch afbreekbaar plastic.

Gekookte etensresten, vlees en zuivel kunnen ongedierte aantrekken. Zieke planten kunnen ziekten via de compost door de tuin verspreiden. Ook composteerbaar plastic kun je beter niet op een composthoop in de tuin gooien. Dit materiaal wordt thuis meestal niet warm genoeg om goed te verteren.
 

Zorg voor voldoende lucht, vocht en variatie

Voor een goede compostering zijn lucht, vocht en variatie belangrijk. Meng nat materiaal, zoals grasmaaisel en groenteresten, met droog materiaal, zoals bladeren, takjes en versnipperd snoeiafval.

Controleer ook regelmatig het vochtgehalte. De compost moet ongeveer zo vochtig aanvoelen als een uitgeknepen spons:

• is de compost te droog, voeg dan wat vochtig materiaal of een kleine hoeveelheid water toe;
• is de compost te nat, meng er dan droge bladeren, takjes of ander droog materiaal doorheen.

Zet de composthoop af en toe om met een riek. Hierdoor komt er opnieuw zuurstof tussen het materiaal en verloopt het composteringsproces gelijkmatiger. Zonder voldoende zuurstof gaat het materiaal rotten en kunnen onder andere methaan en lachgas ontstaan.
 

Wanneer is de compost klaar?

Hoe snel compost rijpt, hangt af van het gebruikte materiaal, het jaargetijde en de hoeveelheid lucht en vocht. Goed verteerde compost:

• heeft een donkere kleur;
• ruikt naar bosgrond;
• heeft een losse, kruimelige structuur;
• bevat nauwelijks nog herkenbare plantenresten.

Grove takjes die nog niet zijn verteerd, kun je eruit zeven en opnieuw op de composthoop leggen.
 

Alternatieven voor een composthoop

Niet iedereen heeft voldoende ruimte voor een grote composthoop. Gelukkig zijn er verschillende alternatieven.

Compostvat

Een compostvat neemt minder ruimte in dan een open composthoop en past daardoor vaak goed in een kleine tuin. Zorg ook in een compostvat voor voldoende afwisseling tussen droog en vochtig materiaal.

Wormenhotel

Een wormenhotel is geschikt voor een balkon, terras of kleine tuin. Compostwormen verwerken groente- en fruitresten tot wormencompost. Voeg geen grote hoeveelheden tegelijk toe en vermijd vlees, vis, zuivel, olie en sterk gekruid eten.

Bladcompost maken

Afgevallen bladeren kun je apart verzamelen om bladcompost te maken. Stop vochtige bladeren bijvoorbeeld in een stevige zak met enkele luchtgaatjes of leg ze in een aparte bak. Het verteren duurt meestal langer dan bij gewone compost, maar het eindproduct is geschikt als bodemverbeteraar rond bomen, struiken en vaste planten.

Compostversneller

Een compostversneller is meestal niet noodzakelijk. Een goede combinatie van groen en bruin materiaal, voldoende vocht en regelmatig omzetten is doorgaans genoeg. Een versneller kan wel helpen wanneer het proces moeilijk op gang komt.
 

Compost gebruiken in de tuin

Rijpe compost kun je op verschillende manieren gebruiken:

• strooi een dunne laag over de moestuin of border;
• werk compost oppervlakkig door de bovenste laag van de grond;
• gebruik compost bij het aanleggen van een nieuwe moestuin;
• verdeel compost rond bomen, struiken en vaste planten;
• meng rijpe compost met andere materialen wanneer je zelf potgrond maakt.

Spit compost bij voorkeur niet diep onder. De meeste bodemorganismen die het materiaal verder verwerken, leven in de bovenste laag van de bodem. Door compost oppervlakkig aan te brengen, blijft er bovendien voldoende zuurstof beschikbaar.

Met je eigen compost maak je van tuin- en keukenresten een waardevolle bodemverbeteraar. Zo voed je niet alleen je planten, maar werk je ook stap voor stap aan een gezonde en vruchtbare bodem.