De verticale moestuin

Weinig grond, maar wel een muur, een schutting of een balkonreling? Dan heb je meer moestuin dan je denkt. In een verticale moestuin teel je groenten, kruiden en eetbare bloemen niet naast elkaar, maar boven elkaar. Zo haal je veel meer uit een klein stukje vloer.

Een verticale moestuin past goed bij een stadstuin, een dakterras of een smalle strook langs het huis. In dit artikel lees je welke vormen er zijn, waar je op let bij licht, water en voeding, en welke gewassen het goed doen in de hoogte.

Wat is een verticale moestuin?

Een verticale moestuin is elke moestuin die de hoogte in groeit in plaats van de breedte. Dat kan heel eenvoudig zijn. Een rij pronkbonen langs een paar stevige stokken is eigenlijk al verticaal tuinieren. Het kan ook uitgebreider, met plantenzakken aan de muur, een etagère vol bakjes of een oude pallet die je ombouwt tot plantenrek.

Het idee is steeds hetzelfde. Klimmende gewassen krijgen een steun waarlangs ze omhoog groeien. Compacte gewassen krijgen een plek in bakken die boven elkaar hangen of staan. Zo gebruik je ruimte die anders leeg blijft.

Wat levert een verticale moestuin je op?

Het grootste voordeel spreekt voor zich: je kunt op een klein oppervlak meer planten kwijt. Daarnaast werk je op een prettige hoogte. Je hoeft minder te bukken en te knielen, en dat merk je bij het zaaien, wieden en oogsten. Ook hebben slakken het lastiger als je sla op een meter hoogte staat. Al klimmen ze soms verrassend ver omhoog.

Een groene wand met bloeiende bonen, rankende Oost-Indische kers en kruiden is bovendien mooi om naar te kijken. Bijen en hommels vinden dat ook.

Er zijn ook nadelen. Kleine bakjes drogen snel uit en de voeding in een beperkte hoeveelheid grond raakt sneller op. Een verticale moestuin vraagt daarom wat meer aandacht dan een bed in de volle grond. Met de tips hieronder houd je dat goed in de hand.

Welke vormen van een verticale moestuin zijn er?

Je hoeft niet meteen een compleet systeem te kopen. Begin met wat je al hebt en breid later uit. Dit zijn de meest gebruikte vormen, die je ook goed kunt combineren.

Klimrek, gaas of latwerk

Dit is de eenvoudigste vorm. Zet een rek, gaas of een paar stevige stokken tegen een muur of schutting en laat klimmende gewassen het werk doen. Bonen slingeren zich vanzelf omhoog, erwten en komkommers houden zich vast met hun ranken. Tomaten klimmen niet uit zichzelf. Die bind je regelmatig aan.

Plantenzakken en wandbakken

Plantenzakken van vilt of stof hang je in rijen aan een muur of hek. Ook bakken die je in een wandframe schuift, werken goed. Ze zijn vooral geschikt voor gewassen met een ondiep wortelstelsel, zoals sla, kruiden en radijs. Let wel op de muur: natte grond is zwaar, dus bevestig alles stevig.

Etagères, ladders en pallets

Een plantentrap of etagère zet je gewoon op de grond. De bakjes staan trapsgewijs boven elkaar en krijgen zo allemaal licht. Ook een oude houten ladder of een rechtop gezette pallet kan dienstdoen als plantenrek. Kies hout dat niet chemisch is behandeld, zeker als je er eetbare gewassen in teelt.

Hangpotten en balkonbakken

Hangpotten en bakken aan de reling benutten de ruimte langs de rand van je balkon of onder een overkapping. Rankende Oost-Indische kers of een tomatenras dat geschikt is voor een hangpot laat je mooi naar beneden groeien. Je tuin gaat dan dus de andere kant op: van boven naar beneden. Meer ideeën voor een balkon lees je in ons artikel over moestuinieren zonder tuin.

Waar zet je een verticale moestuin neer?

Licht is in een verticale moestuin vaak de beperkende factor. Een muur op het zuiden of westen krijgt veel zon, een muur op het noorden weinig. De meeste groenten groeien het best met minstens 4 tot 6 uur zon per dag. Heb je alleen een schaduwrijke plek? Kies dan vooral voor bladgewassen en kruiden zoals peterselie.

Let ook op de schaduw die je tuin zelf maakt. Hoge klimmers houden het licht weg bij lagere bakjes. Zet hoge gewassen daarom aan de noordkant of achteraan, en compacte gewassen aan de zonkant.

Op een balkon of dakterras speelt ook wind mee. Wind droogt planten uit en kan een rek met hoge gewassen omtrekken. Zet alles stevig vast en kies zo mogelijk een beschutte hoek. Twijfel je of je balkon het gewicht van natte bakken aankan? Vraag het dan na bij je verhuurder of VvE.

Hoe zorg je voor grond, water en voeding?

De juiste grond

Gebruik een biologische potgrond die geschikt is voor groenten en kruiden. Meng er wat rijpe compost door. Dat houdt water vast en geeft je planten een eerste voorraad voeding. Gewone tuingrond is in bakken vaak te zwaar en zakt snel in.

Slim water geven

Water geven is het belangrijkste onderhoud in een verticale moestuin. Bakjes hoog aan de muur drogen sneller uit dan een bed op de grond, zeker in zon en wind. Daarbij loopt overtollig water naar beneden, waardoor de onderste bakken vaak natter blijven. Daar kun je handig gebruik van maken. Zet kruiden die van droogte houden, zoals tijm en salie, bovenaan. Dorstige gewassen zoals sla en snijbiet zet je onderaan. Voel dagelijks even met je vinger of de grond nog vochtig is, en geef liever vaker een beetje dan in één keer veel.

Voeding aanvullen

In een kleine hoeveelheid grond raakt de voeding sneller op dan in de volle grond. Vul daarom in de loop van het seizoen bij met een milde, organische meststof. Vooral vruchtgewassen zoals tomaat en komkommer hebben dat nodig zodra ze vruchten gaan zetten. Meer over de juiste balans lees je in ons artikel over voeding voor je moestuin.