Van teeltplan naar zadenlijst: zo pak je dat aan

Een teeltplan maken is een van de leukste klussen van de winter. Je tekent je bedden, schuift de gewasgroepen een plek door en droomt alvast van de eerste oogst. Maar met een plan op papier heb je nog geen zaden in huis. Tussen het teeltplan en de eerste zaaidag zit nog een belangrijke stap: de zadenlijst.

Wat moet je bestellen, hoeveel heb je nodig en wat ligt er nog in je zadendoos? Wie die vragen goed beantwoordt, voorkomt dat er in april een zakje ontbreekt of dat je drie keer hetzelfde wortelras koopt. In dit artikel lees je stap voor stap hoe je van teeltplan naar zadenlijst gaat, zodat je in de winter rustig kunt bestellen en in het voorjaar meteen kunt beginnen.

Begin bij een compleet teeltplan

Een goede zadenlijst begint bij een goed teeltplan. Heb je dat nog niet? Lees dan eerst ons artikel over hoe je een teeltplan maakt voor het nieuwe jaar. Daarin lees je hoe je je moestuin in vakken verdeelt en de gewassen elk jaar een plek doorschuift.

Voor de zadenlijst haal je drie dingen uit dat plan: welke gewassen er op welk bed komen, hoeveel ruimte elk gewas krijgt en in welke periode het groeit. Met deze informatie bij de hand wordt het opstellen van de lijst een stuk eenvoudiger.

Kijk terug op vorig seizoen

Pak ook je aantekeningen van vorig jaar erbij. Wat at je graag, wat bleef liggen en waar had je te veel of te weinig van? Misschien stond de koelkast in juli vol met courgettes, terwijl de sla al in juni op was. Twijfel je wat er goed ging? In ons artikel over de successen van het afgelopen moestuinjaar vind je handige vragen om jezelf te stellen.

Zet je teeltplan om in een zaaioverzicht

Het teeltplan laat zien wat waar komt. Het zaaioverzicht laat zien wanneer je wat zaait. Loop je plan bed voor bed door en noteer per gewas het zaaimoment. De zaai- en teeltkalender, het zadenzakje en de productpagina helpen je daarbij.

Denk aan voorteelt, hoofdteelt en nateelt

Veel bedden gebruik je in één seizoen meer dan eens. Na een vroege rij spinazie of radijs kan er nog een koolgewas volgen, en na de zomer is er plek voor veldsla of een groenbemester. Zet deze voorteelt, hoofdteelt en nateelt apart op je lijst. Juist de zaden voor de late teelten zie je in de winter makkelijk over het hoofd.

Voorzaaien of rechtstreeks zaaien?

Noteer ook hoe je een gewas zaait. Tomaat, paprika en kool zaai je vaak binnen of onder glas voor. Wortel, pastinaak en radijs zaai je rechtstreeks in de vollegrond. Gewassen die je voorzaait, heb je als eerste nodig. Zet die daarom bovenaan je zadenlijst.

Hoeveel zaad heb je nodig?

Dit is vaak de lastigste vraag. Begin bij de ruimte die je in je teeltplan voor een gewas hebt gereserveerd. Deel de lengte van de rij door de plantafstand, en je weet ongeveer hoeveel planten je nodig hebt. Op het zadenzakje en de productpagina zie je hoeveel zaad er in een verpakking zit en welke plant- en rijafstand bij het ras hoort.

Reken wat reserve mee

Niet elk zaadje groeit uit tot een volwassen plant. Slakken, droogte of een koude nacht kosten altijd wel een paar plantjes. Bij gewassen die je uitdunt, zoals wortel en biet, zaai je bovendien bewust dichter dan nodig. Neem daarom wat reserve mee in je berekening.

Gespreid zaaien vraagt meer zaad

Wil je sla, radijs of spinazie lang achter elkaar oogsten? Dan zaai je om de paar weken een kleine hoeveelheid. Tel in dat geval het aantal zaaironden mee. Vier keer een korte rij sla vraagt meer zaad dan één keer een lange rij, maar je oogst wel veel gelijkmatiger.

Zaai wat je kunt eten

Meer zaad betekent niet automatisch een betere moestuin. Een paar courgetteplanten leveren in de zomer al snel meer op dan je bijhoudt. Stem de hoeveelheid af op wat je echt eet, en kies bij gewassen met een grote opbrengst liever een ras dat past bij de ruimte die je hebt.

Check eerst je voorraad

Voordat je gaat bestellen, pak je je zadendoos erbij. Veel moestuiniers hebben nog zakjes over van vorig jaar. Sorteer ze per gewas en kijk naar de datum op de verpakking. De meeste biologische zaden van De Bolster zijn zeker twee jaar houdbaar, vaak zelfs langer, als je ze koel, droog en donker bewaart. Lees meer in onze tips voor het bewaren van zaden.

Doe een kiemproef bij twijfel

Twijfel je of ouder zaad nog goed kiemt? Leg dan een aantal zaden op vochtig keukenpapier en zet ze op een warme plek. Kijk na een paar dagen tot een week hoeveel zaden gekiemd zijn. Kiemt maar een klein deel, zaai dan dichter of bestel nieuw zaad. Streep daarna op je lijst door wat je al hebt. Wat overblijft, moet je echt bestellen.

Kies per teeltmoment het juiste ras

Op je zadenlijst staat nu per gewas wat je nodig hebt. De volgende stap is het ras. Binnen één gewas zijn de verschillen groot. Een vroeg ras groeit vlot in het koele voorjaar, een winterras verdraagt de kou beter en een compact ras past beter in een bak of pot. Voor een herfstzaai van spinazie kies je bijvoorbeeld spinazie 'Winterreuzen', terwijl je in het voorjaar beter een ander ras zaait.

Staat een gewas meerdere keren op je lijst, kijk dan of je per zaaimoment hetzelfde ras kunt gebruiken. Soms is één ras geschikt voor het hele seizoen, soms heb je er twee nodig.

Zaadvast of F1?

Wil je zelf zaad winnen en dat volgend jaar opnieuw zaaien? Kies dan een zaadvast ras. F1-hybriden zijn vaak uniform en productief, maar zaad van een F1-plant geeft niet dezelfde eigenschappen door. Lees meer over het verschil tussen zaadvaste rassen en F1-hybriden.

Zo maak je een overzichtelijke zadenlijst

Een zadenlijst werkt het best in een vaste volgorde. Handig is een indeling op zaaimaand, zodat je meteen ziet welke zaden je het eerst nodig hebt. Noteer per regel het gewas, het ras, het aantal zakjes, het zaaimoment en of je het al in huis hebt. Een eenvoudig schrift of een spreadsheet werkt prima.

Met deze tips maak je het jezelf makkelijker:

• Bestel op tijd. Doe je bestelling in de winter, dan heb je alles in huis zodra het voorzaaiseizoen begint.
• Vergeet de groenbemesters niet. Plan je na de oogst een groenbemester in, zet die dan ook op je lijst.
• Houd rekening met vruchtwisseling. Controleer of de gewassen op je lijst passen bij de plek die ze dit jaar krijgen.
• Laat ruimte voor iets nieuws. Zet een nieuw ras naast een ras dat je al kent, zodat je zelf ontdekt wat het beste werkt in jouw tuin.
• Bewaar je lijst. Volgend jaar is de zadenlijst van dit jaar een handig startpunt.

Ben je net begonnen en weet je nog niet goed wat je wilt zaaien? Bekijk dan onze 20 makkelijke gewassen om te telen als basis voor je eerste lijst.

Biologische zaden voor jouw teeltplan

Staat je zadenlijst klaar? Bekijk dan ons assortiment biologische groentezaden en bestel de rassen die passen bij jouw teeltplan en zaaimomenten. Al onze zaden zijn 100% biologisch, komen uit eigen productie en zijn binnen 3 tot 4 werkdagen in huis. Twijfel je over een ras of over de hoeveelheid zaad? Neem dan gerust contact met ons op, we denken graag met je mee.